OC podmiotu leczniczego – obowiązki i zakres ochrony

OC podmiotu leczniczego to obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą za szkody wyrządzone pacjentom w związku z udzielaniem świadczeń zdrowotnych lub ich zaniechaniem. Polisa ma chronić zarówno podmiot leczniczy (szpital, przychodnię, praktykę), jak i pacjentów – to z niej wypłacane jest świadczenie (odszkodowanie, zadośćuczynienie, renta), gdy dojdzie do błędu medycznego lub innej szkody. Zakres obowiązkowego OC i minimalne sumy gwarancyjne określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą.

Spis treści

1. Czym jest ubezpieczenie OC podmiotu leczniczego?
2. Obowiązkowe ubezpieczenie OC – kogo dotyczy i kiedy trzeba je kupić?
3. Co reguluje rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie OC podmiotów leczniczych? Podstawy prawne
4. Zakres ochrony w ramach OC podmiotu leczniczego
5. Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą – najważniejsze zasady
6. Jakie szkody są najczęściej objęte polisą?
7. Wyłączenia odpowiedzialności w OC podmiotów leczniczych
8. Minimalna suma gwarancyjna – ile wynosi i kto ją określa?
9. Obowiązki podmiotu leczniczego związane z ubezpieczeniem
10. Dobrowolne ubezpieczenie OC jako rozszerzenie ochrony – kiedy warto się na nie zdecydować?

Najważniejsze wnioski

• OC podmiotu leczniczego to obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą za szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych lub zaniechania ich udzielania.
  
• Obowiązkowe ubezpieczenie OC dotyczy wszystkich podmiotów wykonujących działalność leczniczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – niezależnie od formy prawnej (szpital, NZOZ, spółka, fundacja, praktyka).
  
• Minimalna suma gwarancyjna OC podmiotu leczniczego wynosi co najmniej 75 000 euro na jedno zdarzenie i 350 000 euro na wszystkie zdarzenia, a dla podmiotów szpitalnych – 100 000 euro i 500 000 euro.
  
• Obowiązkowe ubezpieczenie OC podmiotu obejmuje szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych, natomiast szkody związane z chirurgii plastycznej lub zabiegów kosmetycznych wyłącznie w celach estetycznych co do zasady wymagają dodatkowego, dobrowolnego ubezpieczenia.
  
• Brak ważnej polisy OC może oznaczać poważne konsekwencje finansowe (konieczność samodzielnego pokrywania roszczeń pacjentów) oraz ryzyko problemów z rejestrem podmiotów wykonujących działalność leczniczą.
  
• Lekarze, pielęgniarki, fizjoterapeuci i inni medycy prowadzący działalność leczniczą również mają własne, obowiązkowe ubezpieczenia OC (np. OC pielęgniarki – min. 30 000/150 000 euro).
  
• Minimalne sumy gwarancyjne są od lat takie same, dlatego dla realnej ochrony warto rozważyć dobrowolne rozszerzenie OC (polisa nadwyżkowa lub wyższa suma gwarancyjna).

Czym jest ubezpieczenie OC podmiotu leczniczego?

OC podmiotu leczniczego to obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą za szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych lub niezgodnego z prawem zaniechania ich udzielania. Ubezpieczenie OC podmiotu leczniczego ma charakter majątkowy – chroni budżet placówki wtedy, gdy trzeba wypłacić pacjentowi wysokie odszkodowanie.

W praktyce ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą obejmuje szkody, które podmiot leczniczy lub jego pracownicy mogą wyrządzić pacjentowi w trakcie działalności leczniczej – od błędów diagnostycznych, przez nieprawidłowe leczenie, po zakażenia szpitalne. Szczegółowy zakres obowiązkowego ubezpieczenia OC podmiotu określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r.

Obowiązkowe ubezpieczenie OC – kogo dotyczy i kiedy trzeba je kupić?

Obowiązkowe ubezpieczenie OC podmiotu dotyczy każdego podmiotu wykonującego działalność leczniczą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej – niezależnie od formy prawnej i rodzaju opieki (szpitalnej, ambulatoryjnej, innej). Obowiązkowy charakter wynika z ustawy o działalności leczniczej oraz rozporządzenia wykonawczego. 

Do posiadania ubezpieczenia OC podmiotu leczniczego zobowiązani są m.in.:

• szpitale publiczne i prywatne,
  
• przychodnie, NZOZ-y, poradnie specjalistyczne,
  
• podmioty medyczne prowadzone w formie spółki (z o.o., jawnej, partnerskiej),
  
• fundacje i stowarzyszenia prowadzące podmiot leczniczy,
  
• inne jednostki wykonujące działalność leczniczą na terytorium RP.
  

Oddzielnie funkcjonuje obowiązkowe ubezpieczenie OC lekarza, pielęgniarki, fizjoterapeuty czy diagnosty – ale to już ubezpieczenia indywidualne, a nie OC podmiotu leczniczego.

Co reguluje rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie OC podmiotów leczniczych? Podstawy prawne

Podstawą prawną obowiązku posiadania OC jest ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej oraz rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Rozporządzenie określa szczegółowy zakres obowiązkowego ubezpieczenia oraz minimalne sumy gwarancyjne.

Wcześniej obowiązywało rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 2011 r. w tej samej sprawie – zostało ono uchylone, a jego miejsce zajęło obecnie obowiązujące rozporządzenie.
To właśnie rozporządzenie ministra finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. doprecyzowuje, jakie szkody muszą być objęte ochroną, jakie są minimalne limity odpowiedzialności oraz w jakich sytuacjach ubezpieczyciel może odmówić świadczenia.

Zakres ochrony w ramach OC podmiotu leczniczego

Obowiązkowe ubezpieczenie OC obejmuje szkody będące następstwem udzielania świadczeń zdrowotnych albo niezgodnego z prawem zaniechania udzielania świadczeń zdrowotnych, wyrządzone działaniem lub zaniechaniem podmiotu leczniczego lub jego personelu. Ochrona ubezpieczeniowa dotyczy zdarzeń powstałych w okresie trwania umowy ubezpieczenia.

OC podmiotu leczniczego ma zatem chronić przed roszczeniami pacjentów, którzy doznali szkody na zdrowiu lub w mieniu w związku z działalnością leczniczą – np. w wyniku błędów medycznych, niewłaściwej organizacji pracy, zaniedbań higienicznych, zakażeń, powikłań po zabiegu itp. Ubezpieczenie OC obejmuje szkody, za które cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą można pociągnąć do odpowiedzialności według przepisów prawa cywilnego.

Obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą – najważniejsze zasady

Obowiązkowe ubezpieczenie podmiotu wykonującego działalność leczniczą to forma zabezpieczenia przed roszczeniami pacjentów za szkody powstałe w trakcie udzielania świadczeń zdrowotnych – zarówno przez placówkę, jak i pracowników podmiotu leczniczego.

Każdy podmiot – niezależnie od tego, czy prowadzi działalność leczniczą w formie spółki, fundacji czy innej jednostki – ma ustawowy obowiązek mieć ubezpieczenie OC obejmujące szkody w zakresie zdrowia i mienia pacjentów. Ubezpieczenie pokrywa roszczenia związane m.in. z błędami medycznymi, zakażeniami czy niewłaściwą opieką.

W praktyce obowiązkowe OC można uzupełnić o dobrowolne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej, takie jak OC pracodawcy, OC najemcy czy OC chirurgii plastycznej i zabiegów – co znacząco rozszerza ochronę w sytuacjach, których standardowa polisa nie obejmuje.

Jakie szkody są najczęściej objęte polisą?

Najczęściej polisa obejmuje szkody osobowe pacjentów (uszczerbek na zdrowiu, ból i cierpienie, trwałe kalectwo) oraz szkody niemajątkowe, a także wynikające z nich szkody majątkowe (koszty leczenia, utracone dochody, renty). Z OC podmiotu leczniczego można wypłacić poszkodowanym odszkodowanie, zadośćuczynienie oraz inne świadczenia zasądzone przez sąd.

W praktyce są to m.in.:

• błędy diagnostyczne i terapeutyczne,
  
• powikłania po zabiegach,
  
• zakażenia szpitalne,
  
• szkody będące następstwem zabiegów wykonywanych niezgodnie z aktualną wiedzą medyczną,
  
• szkody wynikające z niewłaściwej opieki pielęgniarskiej lub organizacji udzielania świadczeń zdrowotnych.
  

Polisa OC podmiotu leczniczego nie zastępuje jednak innych ubezpieczeń (np. OC lekarza czy OC pielęgniarki), ale z nimi współistnieje.

Wyłączenia odpowiedzialności w OC podmiotów leczniczych

Zakres obowiązkowego ubezpieczenia OC jest szeroki, ale nie obejmuje wszystkich możliwych zdarzeń – rozporządzenie wskazuje wyłączenia, w których ubezpieczyciel nie ponosi odpowiedzialności. Typowe wyłączenia dotyczą m.in. szkód powstałych poza zakresem działalności leczniczej lub niezgodnie z prawem.

Co istotne – obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej podmiotu wykonującego działalność leczniczą nie obejmuje szkód będących wyłącznie efektem chirurgii plastycznej lub zabiegów kosmetycznych wykonywanych wyłącznie w celach estetycznych (niewynikających z wady wrodzonej, urazu czy choroby i następstw jej leczenia). Takie ryzyka wymagają zwykle dodatkowych, dobrowolnych klauzul lub odrębnej polisy OC dla medycyny estetycznej.

Minimalna suma gwarancyjna – ile wynosi i kto ją określa?

Minimalna suma gwarancyjna obowiązkowego OC podmiotu leczniczego została określona w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 29 kwietnia 2019 r. Wysokość sum zależy od rodzaju podmiotu i udzielanych świadczeń.

Przykładowo:

• dla podmiotów leczniczych udzielających stacjonarnych i całodobowych świadczeń szpitalnych – min. 100 000 euro na jedno zdarzenie i 500 000 euro na wszystkie zdarzenia w okresie ubezpieczenia,
  
• dla podmiotów leczniczych udzielających świadczeń ambulatoryjnych i innych niż szpitalne – min. 75 000 euro na jedno zdarzenie i 350 000 euro na wszystkie zdarzenia,
  
• dla pielęgniarki lub położnej prowadzącej działalność leczniczą (indywidualna praktyka) – min. 30 000 euro / 150 000 euro, zgodnie z tym samym rozporządzeniem. 

Minimalna suma gwarancyjna to punkt wyjścia – podmiot może (i często powinien) ubezpieczać się na wyższą sumę, jeśli ryzyko roszczeń jest wysokie.

Obowiązki podmiotu leczniczego związane z ubezpieczeniem

Podmiot leczniczy ma obowiązek zawrzeć obowiązkowe ubezpieczenie OC przed rozpoczęciem działalności leczniczej oraz utrzymywać ciągłość ochrony przez cały okres wykonywania działalności. Brak przerwy w ochronie ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa pacjentów i samego podmiotu.

Do obowiązków podmiotu należy też m.in.:

• przechowywanie dokumentów potwierdzających ważność polisy,
  
• udostępnianie informacji o ubezpieczycielu i numerze polisy (np. NFZ, izbie, pacjentom na żądanie),
  
• zgłaszanie szkód zgodnie z procedurą ubezpieczyciela,
  
• aktualizowanie danych (np. rodzaj udzielanych świadczeń zdrowotnych) przy zmianach w działalności leczniczej.
  

Konsekwencje braku ważnej polisy OC

Brak ważnego obowiązkowego ubezpieczenia OC oznacza, że podmiot leczniczy naraża się na konieczność samodzielnego pokrycia roszczeń pacjentów, a także na konsekwencje administracyjne związane z naruszeniem przepisów ustawy. W skrajnym przypadku może to zagrażać dalszemu wykonywaniu działalności leczniczej.

Roszczenia z tytułu błędów medycznych są coraz wyższe, dlatego brak polisy lub ubezpieczenie tylko na minimalne sumy gwarancyjne bywa dużym ryzykiem. Jeżeli suma gwarancyjna się wyczerpie, dalsze roszczenia pacjentów mogą być kierowane bezpośrednio do podmiotu leczniczego – jako podmiotu odpowiedzialnego za wyrządzenie szkody.

Dobrowolne rozszerzenia ochrony – czy warto?

Poza obowiązkowym OC podmiotu leczniczego warto rozważyć dobrowolne rozszerzenia – np. wyższą sumę gwarancyjną, dodatkowe klauzule (OC pracodawcy, OC najemcy, OC w zakresie medycyny estetycznej) czy OC nadwyżkowe. Ma to szczególne znaczenie przy wysokich ryzykach lub przy działalności w obszarach wrażliwych (np. chirurgia plastyczna, medycyna estetyczna).

Dobrowolny zakres może objąć szkody, których obowiązkowe ubezpieczenie OC podmiotu nie obejmuje – np. szkody będące następstwem zabiegów chirurgii plastycznej lub zabiegów kosmetycznych w celach estetycznych, rozszerzone OC pracodawcy czy OC najemcy. Dla wielu placówek dobrowolne ubezpieczenie jest w praktyce konieczne, aby realnie zabezpieczyć się przed rosnącymi roszczeniami pacjentów.

Prowadzisz podmiot leczniczy lub praktykę medyczną i chcesz sprawdzić, czy Twoje obowiązkowe OC jest wystarczające?

Nasi eksperci EFEKTA Ubezpieczenia przeanalizują Twoje polisy, sumy gwarancyjne i wyłączenia odpowiedzialności – a potem zaproponują dopasowane rozwiązania.

Nie wiesz, jakie ubezpieczenie wybrać? Nasi eksperci pomogą Ci w analizie i wyborze najkorzystniejszej opcji. Napisz do nas: insurance@efekta.waw.pl

Myślisz o rozszerzeniu ochrony o dobrowolne OC (np. medycyna estetyczna, OC pracodawcy, wyższa suma gwarancyjna)? Pomożemy dobrać ubezpieczenie OC podmiotu leczniczego oraz indywidualne ubezpieczenia OC lekarza, pielęgniarki czy fizjoterapeuty w jednym, spójnym programie.

Wolisz omówić swoją sytuację telefonicznie? Zadzwoń: +48 666 888 393